Alles van De Baronie
Bekijk de agenda
< oktober 2017 >
wk
ma
di
wo
do
vr
za
zo
39
 
 
 
 
 
 
1
40
2
3
4
5
6
7
8
41
9
10
11
12
13
14
15
42
16
17
18
19
20
21
22
43
23
24
25
26
27
28
29
44
30
31
 
 
 
 
 

Geschiedenis Alphen-Chaam-Galder-Strijbeek

Alphen-Chaam is een gemeente in de provincie Noord-Brabant in Nederland. De gemeente telt 9.645 inwoners (1 november 2012, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 93,63 km².

De gemeente is op 1 januari 1997 ontstaan door samenvoeging van de voormalige gemeenten Alphen en Riel (het dorp Riel ging over naar de gemeente Goirle), Chaam en Nieuw-Ginneken (zuidelijk deel).

De gemeentenaam is samengesteld uit de namen van de twee belangrijkste dorpen in de gemeente, Alphen en Chaam.

Het wapen van Alphen-Chaam

De voorkeur van de nieuwe gemeentenaam kwam voort uit de wens om beide historische namen in de gemeentenaam tot uitdrukking te laten komen. Streekarchivaris A. Zom heeft over een alternatieve, historische naam nagedacht, zoals dat bij Halderberge ook is gebeurd, maar heeft er geen kunnen vinden: "het gebied tussen Alphen en Chaam heeft geen toponiemen opgeleverd. Het was vroeger hei, amper van de economische betekenis. Er liepen schapen. Die werden gehoed door meisjes. Die moesten niet alleen op de schapen letten, maar ook op de soldaten die hen lastig vielen. Verder gebeurde er niets tussen Alphen en Chaam".

De nieuwe gemeente Alphen-Chaam heeft een gemeentewapen, goedgekeurd bij Koninklijk Besluit van 6 maart 1998, dat is ontleend aan de wapens van de vroegere gemeenten. Het wordt als volgt beschreven: "In sinopel twee alpen en een kam, geplaatst twee en een, alles van zilver.Het schild gedekt met een goeden kroon van acht parels waarop drie parels en gehouden door twee vogels.

Alphen (gemeentehuis), Alphen-Boshoven, Alphen-Oosterwijk, Bavel (gedeeltelijk), Boslust, Couwelaar, Chaam, Chaamdijk, Druisdijk, Galder, Geersbroek, Ginderdoor, Grazen, Heerstaaien, Heikant, Het Sas, Hondseind, Houtgoor, Kalishoek, Klooster, Kwaalburg, Leg, Looneind, Meijsberg, Notsel, Rakens, Snijders-Chaam, Strijbeek, Terover, Ulvenhout (gedeeltelijk), Venweg en 't Zand. Vroeger lag ten noorden van Chaam aan de weg Goedentijd de buurtschap Goedentijd (in de 19e eeuw Kerk-Goedentijd). Tegenwoordig wordt dit niet meer als plaats erkend.

<<terug

 


Geschiedenis Chaam

 

Chaam (uitspr. "Kaam", Brabants: Koam) is een dorp in de gemeente Alphen-Chaam, Nederlandse provincie Noord-Brabant. Het ligt tussen Ulvenhout en Baarle-Nassau en Baarle-Hertog. Grootste plaats in de buurt is Breda. Het aantal inwoners op 1 januari 2008 bedraagt 3831. Chaam was tot 1997 een zelfstandige gemeente. Hoewel Chaam omgeven is door landbouwgebied, vindt men op enige afstand een aantal uitgestrekte natuurgebieden, namelijk de Chaamse bossen in het noordoosten, de Strijbeekse Heide in het westen, en het landgoed Hondsdonk in het noordwesten, alsmede het natuurgebied Chaamse beken.

Boek van Toen en Nu door George Valckx 2012

Chaam zou reeds in 422 genoemd worden onder de maalstenen (vergaderplaatsen) van de Franken. Aanvankelijk oefenden de abdijen van Thorn en Echternach een aantal rechten binnen het Chaamse grondgebied uit.

Met het groeien van de macht van wereldlijke vorsten werden de abdijen vanaf de 11e eeuw geleidelijk aan van hun wereldlijke macht beroofd. De rechten van de abdijen van Thorn en Echternach werden langzaam maar zeker beperkt tot het patronaatsrecht en het tiendrecht. Vanwege deze ontwikkeling droeg Echternach haar rechten binnen de oude parochie Alphen in 1175 over aan de toen pas gestichte Abdij van Tongerlo, zodat die niet alleen een bron van bestaan kreeg, maar ook enig toezicht op het gebied kon uitoefenen. Toch traden zowel binnen Alphen als binnen Chaam vanaf het einde van de 12e eeuw de heren van Breda en de orde van de Tempeliers meer en meer op in de uitoefening van de wereldlijke macht en als eigenaren van grond. Na de opheffing van deze orde in 1312 gingen de rechten ervan over op de orde van de Johannieters. In 1648 werden de rechten van deze orde overgenomen door de heren van Breda, welke reeds in 1198 beleend werden met het land van Breda. Zij verbonden in de 15e eeuw Alphen en Chaam bestuurlijk aan elkaar door voor beide dorpen een gezamenlijke schepenbank aan te stellen. Alphen leverde 4 en Chaam 3 schepenen aan de schepenbank.

Voormalige R.K. Pastorie nu Résidence de Beauté

Beide dorpen voerden wel een afzonderlijke financiële huishouding. Samen met Baarle-Nassau onderhielden Alphen en Chaam één schout, één secretaris en later ook één ontvanger. Doordat Alphen en Chaam één jurisdictie vormden, brachten de navolgende eeuwen geen opmerkelijke afwijkende ontwikkeling in beide dorpen. De eenheid Alphen en Chaam bleef bestaan, totdat de Franse machthebbers in 1810 het moderne gemeentebestuur invoerden. In dat jaar werden met de verandering van de indeling van departementen ook nieuwe gemeentegrenzen vastgesteld. Chaam werd losgekoppeld van Alphen en ging als zelfstandige gemeente verder. Het dorp Riel werd met Alphen tot één gemeente samengevoegd: Alphen en Riel. In 1997 werd de huidige gemeente Alphen-Chaam gevormd en kwam Riel bij de nieuwgevormde gemeente Goirle.

Hervormde kerk Chaam

Op 25 juni 1967 werd de omgeving van Chaam getroffen door een zware wervelwind die ook in Tricht grote schade aanrichtte, maar bij Chaam een spoor van omgewaaide dennenbomen door de bossen trok en ook een café en een camping trof. [1] Zie het hoofdartikel: Tornado van 25 juni 1967.

Het wapen van Chaam

Het wapen van de voormalige gemeente Chaam werd als volgt omschreven: Van lazuur beladen met 3 kammen van goud, staande 2 en 1. Het schild vastgehouden ter wederzijde door een vogel van goud en gedekt met eene kroon van hetzelfde en elf peerlen van hetzelfde.

<<terug


Geschiedenis Alphen

Alphen is een dorp in de gemeente Alphen-Chaam, provincie Noord-Brabant gelegen tussen Riel en Baarle-Nassau en in de buurt van Tilburg en Breda en telt bijna 4000 inwoners (2007).

De naam Alphen komt van het Germaanse alf-heim, wat zoiets als woonplaats van elfen betekent. Dit is echter een bijzonder romantische weergave van de herkomst van de naam Alphen. Aannemelijker is de verklaring van alf in waterloop. In dit geval is de naam Alphen, alf-heim te herleiden naar een plek aan een waterloop. Bij Alphen ontspringt namelijk de "dorpswaterloop", die uitmondt in de Leij. Een andere aannemelijke verklaring van de herkomst van de naam Alphen is, dat alv (alf) staat voor kalkhoudende zandgrond. Hierdoor zou men de plaatsnaam Alphen kunnen herleiden naar een "plaats (heim) op kalkhoudende zandgrond".

Alphen ligt op een dekzandrug. In de omgeving van Alphen zijn tal van prehistorische vondsten gedaan die duiden op vroege bewoning van deze streek. Deze gaat terug tot 2000 à 3000 jaar v.Chr. De Romeinen legden een heerbaan aan van Bavay, langs Edingen, tussen het huidige Antwerpen en Mechelen door, via het huidige Alphen naar Nijmegen. Ook was er de Maastrichtse Baan die van Dordrecht liep naar Tongeren en Maastricht.

Het dorp werd voor het eerst vermeld in het Liber Aureus van de Abdij van Echternach, waarin het jaartal 21 mei 709 werd opgetekend. In dat jaar zou de allodiale heer Engelbert uit Alphen aanzienlijke bezittingen aan deze abdij hebben geschonken. Ook zou er in dit jaar een kerkk te Alphen zijn gesticht. De parochie is later dan ook aan de Heilige Willibrordus gewijd, die van deze abdij afkomstig was en de omgeving van Alphen gekerstend heeft. In de 2e helft van de 12e eeuw zijn de bezittingen geleidelijk aan de Abdij van Tongerlo. Uiteindelijk kwam het wereldlijk bestuur aan de Heren van Breda en behoorde Alphen dan ook tot de Baronie van Breda.

      Het wapen van Alphen-Riel

Ook lag nabij Alphen, en wel bij het kruispunt der heerbanen, de Commanderij van de Tempeliers, Ter Brake. Dit was de enige Commanderij van de Tempeliers in Nederland. Ze was gelegen nabij de huidige Prinsenhoef, ongeveer 1 km ten zuidoosten van de huidige dorpskern. Hoewel niet met zekerheid bekend, is de Commanderij waarschijnlijk in 1144 gesticht. Vermoedelijk zijn de Heren van Breda bij deze stichting betrokken geweest. Zij deelden het recht op de lage rechtspraak met deze heren. Ook verwierven zij goederen in een aantal buurtschappen nabij het huidige Alphen, alsmede in Chaam. In Alphen bezaten ze een molen en het molenrecht. Vanaf 1236 tot 1311 zijn er oorkonden voorhanden waarin bepaalde rechten voor de Commanderij Ter Brake werden afgebakend. De orde werd echter in 1312 opgeheven, waarna de bezittingen van de Tempeliers in handen van de Johannieter Orde kwamen. Uit 1313 stamt een lijst van bezittingen en rechten van de Tempeliers, die werd opgesteld in het kader van de overdracht. Over het lot van de Alphense Tempeliers is niets met zekerheid bekend. Mogelijk zijn ze opgegaan in de Johannieter Orde.

De Commanderij kwam uiteindelijk in particuliere handen en werd in 1698 verbouwd tot boerderij: De Princehoef. Daarin zijn ongetwijfeld muurresten van het eerdere gebouw verwerkt geweest. Het is echter denkbaar dat deze voorganger eerst door de Johannieters is gebouwd. Deze Princehoef werd in 1860 afgebroken en vervangen door een gewone boerderij die tegenwoordig de naam Prinsenhoef draagt. Voorts was er een kleine kapel die in 1830 werd afgebroken, nadat ze sedert 1648 niet meer voor de eredienst werd gebruikt. De gracht werd eind 19e eeuw gedempt. De visvijver, Braakewouwer genaamd, was 250 m lang en 20 m breed. Ze werd in 1900 gedempt. De monumentale lindeboom werd in 1924 omgehakt en verwerkt tot brandhout. Aldus is er van de Commanderij Ter Brake vrijwel geen bovengronds restant meer te vinden, op enkele oneffenheden in de bodem na.

Alphen was een heerlijkheid in de zin dat diverse jongere zoons van de Heren van Breda zich tooiden met de titel: Heer van Alphen. In 1229 betrof dit Gillis van Breda, daarna Isentrudis die huwde met Gillis van Oudenaarde, en daarna met Godevaart van Wezemaal. Vervolgens kwam de heerlijkheid, samen met Ulvenhout, aan Filips van Liedekerke, die zoon was van Raso van Gavere, welke heer was van Breda en Liedekerke. In 1342 kwam de heerlijkheid aan Willem van Duivenvoorde en vervolgens aan Jan van Polanen.

In 1542 werd het dorp door de Gelderse troepen van Maarten van Rossum gansch afgebarndt, en ook in de daaropvolgende jaren vond plondering, brantschatting en verwoesting plaats.

Het patronaatsrecht van de Alphense parochie was van 1175 tot 1833 in handen van de Norbertijnen van de Abdij van Tongerlo, die hier in de 13e eeuw heel wat bezittingen verkregen. De laatgotische Heilige Willibrorduskerk werd gebouwd vanaf 1500 maar de kerk werd in 1909 gesloopt ten behoeve van de bouw van een neogotische kerk, enkel de toren bleef gespaard.

In 1867 kreeg Alphen een station aan het Bels Lijntje. In 1934 werd dit weer gesloten voor reizigersverkeer.

In oktober 1944 werd in Chaam zwaar gevochten. Kerk, klooster en tal van huizen werden verwoest.

Tot 1997 was Alphen de hoofdplaats van de gemeente Alphen en Riel. Deze gemeente is bij herindeling opgeheven, waarna Alphen samen met Chaam de nieuwe gemeente Alphen-Chaam is geworden. Hierbij is het nabij gelegen dorp Riel overgegaan naar de gemeente Goirle.

Tegenwoordig is Alphen een klein dorp dat vooral van de landbouw en het toerisme leeft, terwijl het tevens een bescheiden bedrijventerrein bezit.

Café 't Raedthuys Alphen

Bezienswaardigheden
Café 't Raedthuys, uit 1645, aan de Heuvelstraat. Het was oorspronkelijk een langgevelboerderij en vervulde allerlei functies, waaronder die van woonhuis. In de huidige staat is het een verdiepinghuis. Het heeft uiteindelijk de functie van raadhuis vervuld tot er tegenover een nieuw raadhuis werd gebouwd dat tegenwoordig ook niet meer als zodanig dienst doet. Pas sedert 1979 is het een café, maar delen van het oorspronkelijke interieur, zoals vloer, zoldering, bedstee en schouw, zijn nog intact.
Heilige Willibrorduskerk, met laatgotische toren uit 1500 en huidige kerk uit 1955
Woonhuis aan Molenstraat 8, met een trapgevel uit 1614-1619 en de rest nog iets ouder. Omstreeks 1700 werd nog een vleugel bijgebouwd waarin een brouwerij gevestigd was. In 1944 liep het gebouw oorlogsschade op maar het werd in 1965-1966 gerestaureerd.
De Hoevens, een boerderijcomplex aan de Goorstraat 2. Oorspronkelijk was dit een pachthoeve van de Abdij van Tongerlo. In 1918 werd het landgoed aangekocht door de Tilburgse textielfamilie Blomjous. Een jachtkamer werd aangebouwd, ontworpen door Jan van der Valk. In 2003 werd het gehele complex geklasseerd als Rijksmonument. De vierbeukige Vlaamse schuur stamt oorspronkelijk uit de 15e eeuw maar is in de huidige vorm jonger, ze werd in 2001 gerestaureerd. Voorts is er een bakhuis dat waarschijnlijk 19e-eeuws is, een karreschuur uit de 18e eeuw en een schuur uit de 17e en 18e eeuw.

Het voormalige klooster te Alphen

Voormalig klooster, gesticht in 1864. Er was een meisjesschool aan verbonden. Het gebouw werd zwaar beschadigd in 1944 en in 1956 herbouwd. Na het vertrek van de zusters werd het klooster in 2002 gerestaureerd, waarna er een café-brasserie in kwam.
Voormalige noodkerk die van 1945 tot 1954 dienst heeft gedaan, toen de Heilige Willibrorduskerk onbruikbaar was wegens oorlogsschade. Tegenwoordig een buurthuis.
De voormalige Hervormde kerk, bijgenaamd kapel van Alphen, werd gebouwd in 1820, nadat de katholieken hun kerk hadden teruggekregen. Hier kerkte vooral het personeel van douane en marechaussee, dat de grens moest bewaken. Het eenvoudige witte bakstenen zaalkerkje met zadeldak en dakruiter was tot 1937 in gebruik. Tot 1915 was er wekelijks een kerkdients. Van 1914-1918, tijdens de mobilisatie, deed het dienst als militair tehuis. Tot 1937 was er nog een maandelijkse kerkdienst. In 1938 werd het aan de gemeente verkocht, waarna het nog een tijdje als opslagplaats dienst deed. Sinds 1959 is er, door toedoen van pastoor Willem Binck, het Streekmuseum het Oudheidkundig Streekmuseum Alphen gevestigd. Van deze pastoor staat een standbeeld in het plantsoen dat het kerkje omringt. Het museum werd in 1972 opengesteld voor het publiek en in 1998 nog uitgebreid.
Barbarakapel, aan de Goedentijd, uit 1932. Deze werd verplaatst in 1989 en nog eens in 2005, in beide gevallen wegens weganleg.

De Belhamel

De Belhamel, een bronzen beeld van een belhamel, vervaardigd door Toon Grassens. Op de heide werden vroeger veel hamels (gecastreerde rammen) gehouden. De leidinggevende hamel droeg een bel, vandaar de naam belhamel.

Pestkerkhof, aangelegd buiten het dorp naar aanleiding van de pestepidemieën in 1604 en 1625, waarbij wel 500 (van de 1000) inwoners de dood vonden. Het bevond zich op grond die toebehoorde aan de Abdij van Tongerlo, aan de huidige Boslust. De locatie werd in 1934 teruggevonden door Pastoor Binck, die heemkundige was. Er werd een monumentje geplaatst dat geflankeerd wordt door twee kruisen. Deze gedenken de twee pastoors (Andreas Adriaensen en Joannes van den Heuvel) die overleden zijn ten gevolge van hun zorg voor de zieken. Het monument werd ontworpen door Jan Jacobs. Na de dood van pastoor Binck raakte het kerkhofje verwaarloosd, maar in 1987 werd het hersteld. Dit kerkhofje is uniek in Nederland.
Oude Parochiebegraafplaats ligt in de kom van Alphen. Ze is merkwaardig omdat de parochianen sinds 1940 werden begraven onder uniforme gemetselde grafmonumenten. Pastoor Binck was immers van mening dat alle mensen gelijk waren. Er is tevens een erehofje met de graven van de Alphense oorlogsslachtoffers en bij de gevechten in oktober 1944 gesneuvelde Poolse militairen. Hier bevindt zich ook het graf van pastoor Binck, uit 1971. De calvarieberg van het kerkhof heeft een gietijzeren kruis. Hier bevindt zich het graf van pastoor De Leeuw, de opvolger van Binck. In 1983 werd een nieuwe (algemene) begraafplaats aangelegd, 't Steenveld genaamd, en worden op de oude begraafplaats geen nieuwe overledenen meer begraven.
Willibrorduskapel [1] aan de Oude Maastrichtse Baan, op 1 km ten noordwesten van de kom, in het bos. Deze kapel werd gebouwd in 1939, ontworpen door Jos Bedaux. De kapel werd zwaar beschadigd tijdens de gevechten in 1944, herbouwd in 1946 en gerestaureerd in 1975. Hier lag in de 19e eeuw een zogeheten Willibrordusput die gevoed werd door een kleine bron. Aan het water van deze bron werden geneeskrachtige eigenschappen toegeschreven. Kort na 1870 werd de put gedempt omdat er bijna iemand in verdronken was. Men heeft nog een nieuwe put gegraven van welkks water de geneeskrachtige eigenschappen echter in twijfel werden getrokken. Om deze reden droogde de stroom bedevaartgangers omstreeks 1910 geheel op. Pastoor Willem Binck liet naar de oorspronkelijke put zoeken, die men ook vond in de vorm van een kuil met lemen rand, in de bodem waarvan water opwelde. Hiervan heeft men een nieuwe put gemaakt en daarbij een kapel met pompinstallatie gebouwd. Hij wilde de bedevaart in ere herstellen, maar dat is niet gelukt. Door de verlaging van de grondwaterstand in de jaren 80 van de 20e eeuw is de bron inmiddels opgedroogd.
Grafheuvel uit 2500 v.Chr., één der grootste van Noord-Brabant. Ze is gelegen in het bosgebied ten zuiden van de buurtschap Kwaalburg, dat de Generaalsbossen wordt genoemd. Het is een ringwalheuvel, waarin opgravingen zijn verricht en die daarna gereconstrueerd is.

Oudheidkundig Streekmuseum te Alphen

Het Oudheidkundig Streekmuseum Alphen is ondergebracht in de voormalige hervormde kerk van Alphen. Als basis voor de collectie dienden de oudheidkundige voorwerpen welke de Alphense pastoor Willem Binck had verzameld. In 1953 werd een Merovingisch grafveld te Alphen gevonden. Dit dateert uit 450-750. De voorwerpen daaruit werden aanvankelijk in het Gemeentehuis bewaard. Het betrof glaswerk, sieraden, wapens en potten. Daarnaast zijn prehistorische urnen, gebruiksvoorwerpen en gereedschappen te vinden vanaf 2500 v.Chr., alsmede voorwerpen uit de Romeinse tijd. In 1959 werden ze ondergebracht in het voormalige Hervormde kerkje, dat in 1972 voor het publiek werd opengesteld.

Het grondgebied van Alphen bestaat voornamelijk uit naaldbos en heide-ontginning. Naar het noordwesten toe strekken zich de Chaamse bossen uit, waarbinnen zich ook een aantal heiderestanten bevinden. In Alphen hebben deze bossen benamingen als Alphense Bergen en Koningsbosch.

Ten oosten van Alphen ligt landgoed De Hoevens. Verder naar het oosten ligt, deels op het grondgebied van Goirle, het natuurgebied Ooijevaarsnest met naar het noorden aansluitend de Regte Heide.

Bij Alphen ontsprongt de Dorpswaterloop, die uitmondt in de Leij.

In de omgeving zijn enkele campings. Alphen heeft een bedrijventerrein met de naam Baarleseweg ten zuiden van het dorp.

<<terug


Geschiedenis Strijbeek

Strijbeek is een dorp in de gemeente Alphen-Chaam, in de Nederlandse provincie Noord-Brabant.

Strijbeek behoorde vroeger tot de gemeente Ginneken en Bavel, en van 1942 tot en met 1996 bij de gemeente Nieuw-Ginneken. Strijbeek had per 1 juli 2006 150 inwoners (CBS).

Patersmoer Strijbeek

De naam Strijbeek zou afkomstig kunnen zijn van Strijdbeek, ofwel een beek waarom gestreden werd. Strijbeek lag op de grens van de Baronie van Breda en het Land van Hoogstraten. De strijd zou dus om een grensconflict kunnen gaan, maar ook om watermolens, het onderhoud van de beek, enzovoort. Merkwaardig is dat de beek, waaraan Strijbeek haar naam te danken heeft, tegenwoordig als Strijbeekse Beek bekendstaat. Deze vormt tegenwoordig de grensrivier tussen Nederland en België.

De omgeving van Strijbeek is sinds lang bewoond. In 1937 werd een urnenveld gevonden uit de Marnecultuur, die dateert van de 5e eeuw v.Chr. In 1979 werd een fraai bewerkte schaaf uit het Midden-Paleolithicum gevonden (30.000-10.000 v.Chr.).

Het huidige Strijbeek is waarschijnlijk in de 13e eeuw ontstaan als beekdalnederzetting. Hier kwam de Oude Bredase Baan uit op de verbindingsweg tussen Hoogstraten en Breda. Het dorp is, ondanks deze gunstige ligging, nooit écht tot ontwikkeling gekomen.

Op 2 januari 1814 vond hier de Slag bij Strijbeek plaats, tussen Napoleontische en Pruisische troepen. Deze culmineerde in de Slag om Hoogstraten, op 11 januari van dat jaar.

Bezienswaardigehden
De Sint-Hubertuskapel aan de Strijbeekseweg 59A. Ze dateert in de huidige vorm van 1872.
Een langhuisboerderij aan Strijbeekseweg 12, met een 17e-eeuws voorhuis en opkamer en 17e en 18e-eeuwse vensters.
Een langgevelboerderij uit 1634, aan Grazenseweg 3 in de buurtschap Grazen. Op het erf een Vlaamse schuur, een dwarsdeelschuur en een bakhuis.

 

Ten oosten en noorden van Strijbreek ligt de Strijbeekse Heide, en in het zuidoosten, op Belgisch gebied, het landgoed Elsakker. De grens wordt gevormd door de Strijbeekse Beek die uitkomt in de Mark. De Mark stroomt ten westen van Strijbeek, in noordelijke richting.

<<terug


Geschiedenis Galder

Galder is een dorp in de gemeente Alphen-Chaam, in de Nederlandse provincie Noord-Brabant. Op 1 januari 2006 had het dorp 922 inwoners. Galder behoorde vroeger tot de gemeente Ginneken en Bavel, en van 1942 t/m 1996 tot de gemeente Nieuw-Ginneken.

De oorsprong van de naam Galder is speculatief. Verklaringen als gal (vgl.: galmen) voor razen of zingen, betrekking hebbend op een waterloop, of geel, werden voorgesteld. Het laatste dan als Ghalre, of geelrijt (rijt = waterloop), maar zekerheid hierommtrent kan niet worden verschaft.

St. Jacobskapel Galder

Reeds omstreeks de 10e eeuw moet op de plaats van het huidige Galder een nederzetting zijn geweest. In 1299 werd de plaatsnaam voor het eerst vermeld. In een document werd het tiendrecht toegewezen aan de Abdij van Thorn. Aan de noordzijde van het huidige dorp bevonden zich de hoeven van deze Abdij, waaronder de Oude Hoeve van Galder ofwel de cijnshoeve, die voor het eerst genoemd werd in 1343.


Bezienswaardigheden
De Sint-Jacobskapel, een 15e-eeuwse kapel aan de Sint-Jacobsstraat 2
Mariakapel (Koningin van de Vrede) uit 1949, aan de Sint-Jacobsstraat. Deze werd gesticht uit dank voor de bevrijding van Galder op 29 oktober 1944. Het ontwerp is van de hand van de architect en vader van de toenmalige kapelaan, A. Oomen. Het rietgedekte kapelletje met ernaast geplaatst torentje roept associaties op met het werk van Anton Pieck. Het kapelletje wordt door de buurtbewoners onderhouden.

Ten oosten van Galder ligt het dal van de Mark, die in noordelijke richting stroomt. Enkele beekjes stromen in noordoostelijke richting naar de Mark toe, en wel de Kerselse Beek en de Galderse Beek. Ten noordoosten van Galder liggen de door zandwinning ontstane Galderse Meren, tegenwoordig tot de gemeente Breda behorend. Het meer ten noorden van de autoweg heeft de functie natuurgebied en sluit aan op de Galderse Heide en het Mastbos.

Mark in Galder

Nabij de Mark, ongeveer 1 km ten noorden van de Sint-Jacobskapel, vindt men het landgoed Daasdonk met een historische boerderij.

<<terug